┼Ťroda, 10 lipca 2019

­čôś#51: „Miejsca dla kultury i rozrywek: idee, architektura, ludzie” – praca zbiorowa

✔️ WPIS NR 26 (303)/2019
Tom 8 Zabytk├│w toru┼äskich m┼éodszego pokolenia zosta┼é po┼Ťwi─Öcony przede wszystkim dawnym miejscom rozrywek torunian oraz ludziom, kt├│rzy t─Ö rozrywk─Ö tworzyli/zapewniali. W artyku┼éach przewijaj─ů si─Ö r├│wnie┼╝ w─ůtki patriotyzmu zar├│wno w rozumieniu lokalnym, jak i – szerzej – og├│lnopolskim. Mamy wi─Öc nawi─ůzanie do poprzedniego tomu Praktyczny patriotyzm w Toruniu 1918/1920-2018, jednak nie traktujcie tej cz─Ö┼Ťci jako kontynuacji. Tematyka jest zupe┼énie inna – mo┼╝na by rzec – zabawowa, ale nie tylko. Wszak rozrywka ma r├│┼╝ne oblicza i dla ka┼╝dego oznacza co innego. A Autorzy tekst├│w - co trzeba im przyzna─ç - zadbali o r├│┼╝norodno┼Ť─ç.

No dobrze, tyle tytu┼éem wst─Öpu, zobaczmy o czym pisz─ů Autorzy w swoim artyku┼éach. Ksi─ů┼╝k─Ö Miejsca dla ludzi i rozrywek otwiera Tomasz Krzemi┼äski. Jego tekst jest niejako wprowadzeniem do tematyki tomu. Na przyk┼éadzie mieszka┼äc├│w Torunia pokazuje przemiany jakie zachodzi┼éy w spo┼éecze┼ästwie, pocz─ůwszy od pierwszych lat XIX w., a sko┼äczywszy na okresie II Rzeczypospolitej. Mamy wi─Öc walk─Ö z analfabetyzmem, pojawienie si─Ö telefonu, pierwszym teatr├│w ┼Ťwietlnych (tak kiedy┼Ť nazywano kino) i polskich stowarzysze┼ä. To r├│wnie┼╝ czas budowy i rozbudowy miejskiej kanalizacji, walka z kolejnymi epidemiami cholery, powstanie pot─Ö┼╝nej Twierdzy Toru┼ä... Sporo si─Ö wtedy wydarzy┼éo i nie wszyscy nad─ů┼╝ali za tymi zmianami. Nasze miasto mia┼éo problem ze z┼éodziejami, prostytutkami i pijakami, kt├│rzy nie znali s┼éowa „umiar”. I m.in. o tym pisze w swoim artykule Krzemi┼äski.
Jed┼║my dalej. Katarzyna Tomkowiak bierze pod lup─Ö histori─Ö powstania Ksi─ů┼╝nicy Kopernika┼äskiej, tej przy ulicy S┼éowackiego. Poznacie kulisy budowy oraz nie┼éatwy proces przeprowadzki z ul. Wysokiej. Budynkowi przy Wysokiej Autorka te┼╝ po┼Ťwi─Öca sporo uwagi, zatem to kompleksowa opowie┼Ť─ç o naszej ksi─ů┼╝nicy. Historia, kt├│r─ů warto zna─ç.

Podobnie jak dzieje budowy niedosz┼éego Muzeum Ziemi Pomorskiej. Tym tematem zaj─Ö┼éa si─Ö Barbara Chmielewska-┼üo┼Ť, kt├│ra odkry┼éa przed Czytelnikami troch─Ö zapomniane karty z dziej├│w miasta. Tak, w latach '30, a konkretnie po ┼Ťmierci Pi┼ésudskiego, chciano zbudowa─ç dla marsza┼éka ┼╝ywy pomnik. Tym pomnikiem mia┼éo by─ç muzeum – Muzeum Ziemi Pomorskiej. Z artyku┼éu dowiecie si─Ö m.in. gdzie pocz─ůtkowo planowano budow─Ö i jak wygl─ůda┼éy kulisy tego przedsi─Öwzi─Öcia, zobaczycie te┼╝ jak m├│g┼é wygl─ůda─ç budynek dzisiejszego Wydzia┼éu Matematyki i Informatyki UMK (bo w┼éa┼Ťnie ten gmach mia┼é by─ç siedzib─ů muzeum). Artyku┼é polecam Waszej uwadze.
Podobnie jak kolejny. Katarzyna Kluczwajd zabierze Was w dwa magiczne miejsca: Victoria Park i Tivoli. Tym pierwszym – swego czasu – rz─ůdzi┼éa Joanna ┼üyskowska. Dzi┼Ť powiedzieliby┼Ťmy o Niej „bizneswomen”. Ale, to nie jest tekst o niej, a przynajmniej nie tylko o niej. To przede wszystkim historia miejsc, kt├│re pokochali torunianie, to wreszcie historia pierwszego sta┼éego teatru ┼Ťwietlnego w naszym mie┼Ťcie. W dawnych czasach restauracje-ogrody t─Ötni┼éy ┼╝yciem, by┼éy miejscem spotka┼ä torunian, gdzie nie tylko jad┼éo si─Ö i pi┼éo, ale r├│wnie┼╝ zaspokaja┼éo potrzeby kulturalne. Na terenie ogrod├│w odbywa┼éy si─Ö koncerty, spotkania poetyckie czy zgromadzenia o charakterze patriotycznym. Dzi┼Ť nie ma ┼Ťladu po obu tych miejscach, ale opowie┼Ťci o nich pozosta┼éy, pozosta┼éy te┼╝ rysunki i zdj─Öcia oraz historia zapisana w dokumentach zdeponowanych w archiwach. Historia, kt├│ra dzi─Öki artyku┼éowi Przedmiejskie restauracje-ogrody w kulturalnym pejza┼╝u dawnego Torunia, staje si─Ö bardziej powszechna.

O pierwszych teatrach ┼Ťwietlnych oraz o toru┼äskim Hollywood czyli wytw├│rni filmowej Marvin-Film, przeczytacie w kolejnym tek┼Ťcie pi├│ra Katarzyny Kluczwajd. Tu te┼╝ wi─Öcej o Pani ┼üyskowskiej oraz o - ch─Ötnie odwiedzanych - dawnych kinach.
Tom zamyka przegl─ůd knajp zaplecza dawnego poligonu. Mamy wi─Öc temat prosto z lewobrze┼╝a. Olgierd K─Ödzierski przybli┼╝y Wam histori─Ö lokali, kt├│re cieszy┼éy si─Ö popularno┼Ťci─ů w┼Ťr├│d pruskich ┼╝o┼édak├│w. Cz─Ö┼Ť─ç adres├│w ju┼╝ nie istnieje, ale niekt├│re budynki przetrwa┼éy do dzi┼Ť, wi─Öc kto chcia┼éby przej┼Ť─ç si─Ö ┼Ťladami starych pruskich „mordowni”, to artyku┼é Lokale rozrywkowo-wypoczynkowe zaplecza dawnego poligonu artyleryjskiego w Toruniu idealnie nadaje si─Ö na przewodnik.

Po przeczytaniu Miejsc dla kultury i rozrywek mam wra┼╝enie, ┼╝e to najlepszy tom ca┼éej serii. By─ç mo┼╝e dlatego, ┼╝e temat jest mi bliski, a mo┼╝e dlatego, ┼╝e wszystkie teksty stoj─ů na bardzo wysokim poziomie i w ca┼éo┼Ťci dotycz─ů Torunia? Ca┼éo┼Ť─ç – tradycyjnie ju┼╝ – uzupe┼éniaj─ů zdj─Öcia spacerowicz├│w z TSF. 

Pozycja obowi─ůzkowa. Polecam.

ISBN: 978-83-953155-1-0
wydawca: Stowarzyszenie Historyk├│w Sztuki
ilo┼Ť─ç stron: 220
rok wydania: 2019
typ okładki: miękka
cykl: Zabytki toruńskie młodszego pokolenia (tom 8)

Brak komentarzy:

Publikowanie komentarza