wtorek, 30 września 2014

Cmentarz jeńców radzieckich

#Glinki. Na koniec miesiąca wracamy na Glinki, do części, która wprawdzie nie należy do Torunia, ale na potrzeby bloga postanowiłem sobie te ziemie "przywłaszczyć". Nieopodal cmentarza stoi pomnik "armii radzieckiej", a po toruńskiej stronie Glinek, w czasie II wojny światowej znajdował się Stalag XX C. W wielu przypadkach pokłosiem pobytu w obozie była śmierć i wieczny spoczynek w zbiorowych mogiłach na opisywanej dziś nekropolii.
Chociaż oficjalna tablica zamontowana na bramie cmentarza mówi o ponad 11 tysiącach pochowanych tu jeńców, już teraz wiadomo, że było ich ok. 14 tyś.. W roku 1948 odkryto masowe groby, a ekshumacje pozwoliły ustalić liczbę ofiar.
rok 1948, 
odkrycie grobów jeńców radzieckich
Lwią część pochowanych tutaj osób stanowili żołnierze radzieccy, którzy od 1941 roku aż do stycznia '45 byli jeńcami obozu na/w Glinkach (wówczas podtoruńskiej wsi). Wysoka śmiertelność w Stalagu XX C spowodowana była fatalnymi warunkami, w jakich przyszło wegetować jeńcom. Brak jakichkolwiek urządzeń sanitarnych, głodowe racje żywnościowe i przebywanie przez całą dobę pod gołym niebem (nie dla wszystkich więźniów starczyło miejsca w barakach) doprowadziły do wybuchów epidemii. Do tego dochodziło powszechne bestialstwo strażników, liczne egzekucje i ciężka praca po 10-12 godzin na dobę.
Teren uporządkowano w pierwszych latach PRL-u. Po ekshumacjach i ponownym pochówku postanowiono uczynić z cmentarza miejsce pamięci.
Na pięciohektarowym terenie widzimy dziesiątki jednakowych, bezimiennych grobów. O pochodzeniu ofiar mówią nam pięcioramienne gwiazdy - niegdyś czerwone, chociaż dziś po kolorze nie został nawet ślad.
W centralnej części cmentarza, betonowe cokoły tworzą napis "Poległym ofiarom faszyzmu". I chociaż blisko 2/3 pochowanych to Rosjanie, obok nich leżą również Amerykanie, Anglicy, Holendrzy, Włosi, a także - o czym nie mówi nam tablica na bramie, a co można usłyszeć od nielicznych żyjących świadków - Francuzi.
Miejsce trochę zapomniane i zaniedbane, ale warte odwiedzenia. Polecam zwłaszcza późnopopołudniowy wypad w pogodny dzień, gdy zachodzące słońce tworzy ciekawy klimat.

L   O   K   A   L   I   Z   A   T   O   R
zobacz całą mapę "Po Toruniu" >>>

sobota, 27 września 2014

Inscenizacja „Obrona mostów w Toruniu we wrześniu 1939 r.”

Czas: 27-09-2014 r., godz. 12:00

Miejsce: Bulwar Filadelfijski (Stare Miasto)

...
Inscenizacja "Obrona mostów w Toruniu we wrześniu 1939 r." przyciągnęła całkiem sporą widownię. Nic dziwnego, w końcu nie co dzień ma się okazję zobaczyć widowisko przygotowane z takim - jak na nasze warunki - rozmachem, a i latający po niebie Messerschmitt nie należy do zjawisk powszednich. 

Na planie stawiła się Grupa Historyczna Garnizon Toruń wyposażona w kuter uzbrojony, Stowarzyszenie Historyczne Reduta Częstochowa uzbrojona w działo przeciwlotnicze Bofors kaliber (nie jestem pewien) 40mm, a także Stowarzyszenie Historyczne 10 Pułk Piechoty wraz ze sprzętem łączności. Były zatem wybuchy, strzały i udana próba zestrzelenia Messerschmitta. Zresztą, zobaczcie sami jak to było na tym naszym bulwarze...

piątek, 26 września 2014

Pomnik gen. Elżbiety Zawackiej

#Stare Miasto. Przyszło nam czekać ponad pięć lat, nim mapa toruńskich pomników wzbogaciła się o rzeźbę pomnikową przedstawiającą najwybitniejszą toruniankę - i tu nie zawaham się tego napisać - w dziejach miasta. Tak, kochani, możemy być dumni z tego, że Elżbieta Zawacka urodziła się w Toruniu i po latach wojennej tułaczki, powstaniu warszawskim i ubeckich prześladowaniach postanowiła wrócić do swojego rodzinnego miasta, by tu kontynuować pracę naukową i dydaktyczną.
Pomnik został wykonany z brązu, a jego autorem jest Tadeusz Porębski, twórca m.in. Toruńskiej Piernikarki. Uroczystego odsłonięcia dokonano dzisiaj, tj. 26 września 2014 r.
Pierwotnie Pani Generał miała siedzieć na ławeczce, ale pomysł artyście wydał się dość oklepany i wtórny. Przecież mamy bardzo wiele ławeczek ze znanymi osobistościami. Tak więc postanowił, że ławeczkę zastąpi okryty kocem fotel. Obok niego stoi okrągły stoliczek. Elżbieta Zawacka wygląda jakby ktoś właśnie przerwał jej czytanie. Odłożona książka i okulary, głowa odwrócona w kierunku rozmówcy i życzliwa twarz jakby mówiąca: "W czym ci mogę pomóc?".
Na kamizelce, w którą ubrana jest Elżbieta Zawacka dostrzeżemy Znak Spadochronowy AK, symbol generalski oraz najważniejsze odznaczenia, jakie zdobyła, w tym ten najważniejszy - Order Orła Białego i Virtuti Militari.
Zobaczcie też inne posty związane z gen. Elżbietą Zawacką:

L   O   K   A   L   I   Z   A   T   O   R
zobacz całą mapę "Po Toruniu" >>>

Odsłonięcie pomnika gen. Elżbiety Zawackiej

Czas: 26-09-2014 r., godz. 12:00 
Miejsce: Fundacja Generał Elżbiety Zawackiej, ul. Podmurna 93 (Stare Miasto)

...
Dziś w samo południe wąska uliczka Podmurna na niespełna godzinę stała się centrum miasta. To tutaj skupiła się uwaga miejskich i wojewódzkich oficjeli. Nie zabrakło również kombatantów, wojska, harcerzy, przedstawicieli policji i straży miejskiej, reprezentacji szkół, którym patronuje gen. Elżbieta Zawacka. 
W przededniu Dnia Podziemnego Państwa Polskiego, odsłonięto rzeźbę pomnikową przedstawiającą naszą Panią Generał.
 Jan Wyrowiński (w-ce marszałek senatu)
Ewa Mes (wojewoda kujawsko-pomorski)
Piotr Całbecki (marszałek kujawsko-pomorski)
Michał Zaleski (prezydent Torunia)
Łukasz Kamiński (prezes IPN)
odsłonięcie pomnika