poniedziałek, 15 czerwca 2020

Pierwsza siedziba Oficerskiej Szkoły Marynarki Wojennej

Piaski » ul. Dybowska 6
✔️ 21/2020 (355)
Pewnie większość z Was wie, że w dwudziestoleciu międzywojennym w Toruniu znajdowała się Oficerska Szkoła Marynarki Wojennej, przemianowana później na Szkołę Podchorążych Marynarki Wojennej. O obecności tej instytucji w naszym mieście, przypomina kilka dobrze znanych nam miejsc: pomnik na Bulwarze Filadelfijskim (Kotwica), Skwer Oficerskiej Szkoły Marynarki Wojennej w cieniu Bramy Klasztornej, a także pamiątkowa tablica na pobliskich Koszarach Racławickich, w których w latach 1925-1938 ulokowano wyżej wspomnianą szkołę. Koszary Racławickie czyli dzisiejszy Hotel Bulwar, nie był jednak pierwszą siedzibą „uniwersytetu” dla przyszłych marynarzy, a rok 1925 to nie początek tej historii. Aby zrozumieć co, jak i dlaczego, musimy przenieść się jeszcze o pięć lat do tyłu.

Dla Torunia, rok 1920 był rokiem wyjątkowym, i nie mam tu na myśli powrotu do macierzy, a przynajmniej nie tylko to. Odzyskanie przez Toruń niepodległości, było jedynie kamykiem, który zapoczątkował lawinę późniejszych wydarzeń i decyzji. Nasze miasto oficjalnie stało się stolicą województwa pomorskiego, a to z kolei wiązało się z napływem nowych ludzi, budową gmachów o charakterze stołecznym, a także utworzeniem silnego garnizonu i szkół wojskowych, w tym szkoły morskiej. Pomysł, aby stworzyć taką szkołę tak daleko od morza, dziś wydaje się mało zrozumiały, ale weźcie pod uwagę kilka rzeczy: Gdańsk nie był wtedy Polski, Gdyni nie było wcale, a najbliższy port znajdował się w odległym Pucku, z tym, że Puck nie dysponował odpowiednimi warunkami lokalowymi, czego nie można było powiedzieć o Toruniu, który infrastrukturę wojskową odziedziczył po Prusakach. Do tego dodajmy, że w naszym mieście znajdowało się Dowództwo Okręgu Korpusu nr VIII i fakt, że Toruń był stolicą województwa.  Teraz pomysł z utworzeniem Oficerskiej Szkoły Marynarki Wojennej nie wydaje się już taki dziwny, prawda?

Pierwsze próby zorganizowania szkoły dla przyszłych marynarzy miały miejsce już wiosną 1920 roku. Wtedy odbył się pierwszy Kurs dla Oficerów Flotylli Rzecznej, niecały rok później – w marcu 1921 – w pięknej willi przy ulicy Fredry rozpoczęto szkolenia na Tymczasowych Kursach Instruktorskich dla oficerów Polskiej Marynarki Wojennej. Program przewidziano na dwa lata i swym zakresem obejmował m.in. zajęcia z historii wojen morskich, teorii budownictwa okrętowego, nawigacji, meteorologii, artylerii morskiej, a także taktyki i strategii...

Przełomem i początkiem nowego rozdziału w dziejach toruńskiego szkolnictwa wojennomorskiego był 1 października 1922 roku. Tego dnia wydarzyło się kilka ważnych rzeczy. Po pierwsze zakończyła się pierwsza tura Kursu, po drugie rozpoczęła się trzecia i ostatnia tura, a po trzecie (i najważniejsze) powołano do życia Oficerską Szkołę Marynarki Wojennej z siedzibą przy ul. Nad Starą Wisłą (ob. ul. Dybowska 6). Tak, dom, który widzicie na zdjęciach, to pierwsza siedziba OSMW.
Dybowska 6 w dawnych czasach
| za: Marynarka Wojenna II Rzeczypospolitej w fotografii...
Budynek z pruskiego muru, stojący na terenie Bastionu Wschodniego Przyczółka Mostowego, powstał w XIX wieku i w czasach zaborów mieściło się tu kasyno wojskowe. W 1922, trzeba było przeprowadzić gruntowny remont i dostosować dom gier do funkcji dydaktycznych. Nie było to łatwe, zwłaszcza jeśli weźmiemy pod uwagę, że nowa szkoła od początku borykała się z problemami finansowymi, ale jakoś się udało, a budynek przetrwał do dziś. Warto też wspomnieć, że wówczas lewobrzeże nie należało do Torunia, a więc szkoła (podobnie jak pobliski Dworzec Główny), de facto znajdowała się poza miastem.

W przeciwieństwie do Kursów Tymczasowych, Oficerska Szkoła Marynarki Wojennej była bardziej – że tak to ujmę – elitarna. Do OSMW przyjmowano absolwentów Szkoły Podchorążych Piechoty albo Korpusu Kadetów. Zmianie uległ także program nauczania, a co za tym szło - większą część roku chłopcy spędzali na okrętach na morzu.
Budynek przy dzisiejszej Dybowskiej 6 służył szkole przez trzy lata, potem – w 1925 roku – OSMW przeniesiono do Torunia, do ogromnego gmachu Koszar Racławickich. Ale to opowieść na osobny wpis.

Dziś Dybowska 6, to budynek mieszkalny, jeden z najstarszych pod „opieką” Zarządu Gospodarki Mieszkaniowej. To również zabytek wpisany do gminnej ewidencji, a przy tym jeden z ciekawszych obiektów budownictwa szkieletowego lewobrzeżnego Torunia. Warto go zobaczyć i pamiętać, że właśnie tutaj zaczynała się historia Polskiej Marynarki Wojennej.

Źródła: Marynarka Wojenna II Rzeczypospolitej w fotografii ze zbiorów Muzeum Okręgowego w Toruniu – Bogusław Uziembło (MOT, 2016); Szkolnictwo wojennomorskie w Toruniu w latach 1919-1938 – Donald Steyer [w:] Rocznik Toruński, Tom 7 (ToMiTo, 1972).

Brak komentarzy:

Publikowanie komentarza