15 kwietnia 2019

­čôś#47: „Rocznik Toru┼äski, tom 45” – praca zbiorowa

Mam przed sob─ů najnowszy tom Rocznika Toru┼äskiego – czasopisma historycznego (cho─ç ma zdecydowanie form─Ö ksi─ů┼╝kow─ů), kt├│re z ma┼éymi przerwami ukazuje si─Ö od 1966 roku. To kawa┼é czasu i wiele opowiedzianych historii – o dziejach Torunia, jego mieszka┼äcach, architekturze, wa┼╝nych wydarzeniach... Dla kto┼Ť takiego jak ja, kogo┼Ť kto ma hopla na punkcie lokalnej historii, taka publikacja jest zawsze wyczekiwana. Inn─ů spraw─ů jest toporny j─Özyk, ale – o czym pisa┼éem ju┼╝ wielokrotnie – to przywara ka┼╝dego naukowego dzie┼éa. Cho─ç w tym tomie Rocznika jeden artyku┼é, w┼éa┼Ťnie pod wzgl─Ödem j─Özykowym (ale nie tylko), bardzo pozytywnie mnie zaskoczy┼é i w┼éa┼Ťnie od niego chcia┼ébym zacz─ů─ç.

A mam na my┼Ťli tekst Paw┼éa Pilarskiego, kt├│ry postanowi┼é zbada─ç „Wp┼éyw funkcjonowania poligonu artyleryjskiego na ┼╝ycie Torunia w latach 1867-1939 w ┼Ťwietle lokalnej prasy”. Autor zaczyna od kr├│tkiego rysu historycznego toru┼äskiego poligonu, a nast─Öpnie bierze pod lup─Ö Gazet─Ö Toru┼äsk─ů i S┼éowo Pomorskie. Stara prasa, to kopalnia wiedzy o przesz┼éo┼Ťci, wiem co┼Ť o tym, bo wiele razy czerpa┼éem z niej informacje. Z artyku┼éu dowiecie si─Ö, ┼╝e poligon fascynuje mieszka┼äc├│w Torunia nie od dzi┼Ť. Legalne i nielegalne wycieczki do wojskowej zony odbywa┼éy si─Ö ju┼╝ w przesz┼éo┼Ťci, czasami ko┼äczy┼éo si─Ö to kalectwem lub ┼Ťmierci─ů, co gorsza – r├│wnie┼╝ dzieci. Tekst Paw┼éa Pilarskiego to – moim skromnym zdaniem – najlepszy artyku┼é 45 tomu Rocznika Toru┼äskiego; ciekawy, a do tego napisany lekkim i przyst─Öpnym j─Özykiem. Gdyby Autor zdecydowa┼é si─Ö za┼éo┼╝y─ç sw├│j blog, to mia┼ébym konkurencj─Ö. ;) 

Jed┼║my dalej. W 45 tomie znajdziecie te┼╝ powojenn─ů histori─Ö Archiwum Toru┼äskiego. W przejrzysty spos├│b przedstawia j─ů Justyna Dominika K─Öska w artykule „Dzieje archiwum toru┼äskiego w latach 1945-1989”. Mam nadziej─Ö, ┼╝e nie pos─ůdzicie mnie o „spoilerowanie”, gdy napisz─Ö, ┼╝e pocz─ůtki nie by┼éy ┼éatwe: problemy wynikaj─ůce z powojennej rzeczywisto┼Ťci, tarcia na linii Archiwum-Muzeum Okr─Ögowe... Wi─Öcej nie napisz─Ö. Dodam tylko, ┼╝e warto uwa┼╝niej prze┼Ťledzi─ç ten artyku┼é.

Moje subiektywne „top3” tego tomu, zamyka tekst, w kt├│rym Toru┼ä pojawia si─Ö jedynie epizodycznie. „Rejestr d├│br gminy wyznaniowej ┼╝ydowskiej w Che┼ém┼╝y w 1931 roku (powiat toru┼äski, wojew├│dztwo pomorskie)” Mateusza Pielka, to kr├│tki zarys dziej├│w che┼ém┼╝y┼äskich ┼╗yd├│w, ich wewn─Ötrznych konflikt├│w oraz spis maj─ůtku jakim dysponowali na teremie miasta Che┼ém┼╝y. Zastanawiacie si─Ö pewnie dlaczego artyku┼é z Che┼ém┼╝─ů w tle pojawi┼é si─Ö w Roczniku Toru┼äskim? W 1932 roku ostatecznie zlikwidowano che┼ém┼╝y┼äsk─ů gmin─Ö ┼╝ydowsk─ů, a teren po niej przej─Ö┼éa gmina toru┼äska, wi─Öc zwi─ůzek z Toruniem jest. Poza tym, to dobrze napisany tekst, poruszaj─ůcy ma┼éo znany temat z historii naszego regionu.

A co poza tym? Podoba┼éa mi si─Ö cz─Ö┼Ť─ç historyczna z artyku┼éu Jakuba Rychlika „Nawarstwienie kulturowe po po┼éudniowej stronie ko┼Ťcio┼éa ┼Ťw. Jakuba...”, w kt├│rym Autor zwi─Ö┼║le i czytelnie przedstawia dzieje nowomiejskiej ┼Ťwi─ůtyni. P├│┼║niej, gdy zaczyna pisa─ç o wykopach archeologicznych, robi si─Ö gorzej, ale pewnie dlatego, ┼╝e je┼Ťli chodzi o archeologi─Ö jestem kompletnym laikiem. Za to tegoroczny tom otwiera interesuj─ůcy artyku┼é Bart┼éomieja ┼üyczaka traktuj─ůcy o „Dekoracjach stropu w kamienicy Jacoba Heinricha Zerneckiego przy ul. ┼╗eglarskiej 16 oraz dzieje toru┼äskiej rodziny malarskiej Tiedeman├│w”, w kt├│rym znajdziecie troch─Ö XVII-wiecznej historii Torunia, a tak┼╝e sporo zdj─Ö─ç przedstawiaj─ůcych stropowe malowid┼éa. 

Jest te┼╝ co┼Ť dla mi┼éo┼Ťnik├│w mi─Ödzywojennego Torunia i urbanistyki. W┼éodzimierz Ignacy Deczy┼äski przygotowa┼é artyku┼é „Kszta┼étowanie nazewnictwa ulic toru┼äskiego osiedla Bielany w dwudziestoleciu mi─Ödzywojennym”, gdzie opisuje narodziny nowych ulic oraz histori─Ö zmian nazw dr├│g ju┼╝ istniej─ůcych, a tak┼╝e k┼éopoty jakie wynika┼éy z rozbudowy Bielan.

To tyle, je┼Ťli chodzi o artyku┼éy, kt├│re mnie zainteresowa┼éy. Poni┼╝ej zamieszczam spis tre┼Ťci, aby┼Ťcie zobaczyli co jeszcze przygotowali redaktorzy Rocznika Toru┼äskiego.
Ju┼╝ na sam koniec dodam, ┼╝e na ok┼éadk─Ö trafi┼éo zdj─Öcie z 1923 roku, kt├│re mo┼╝ecie kojarzy─ç z wpisu o Pomniku Stanis┼éawa Moniuszki. Na zdj─Öciu tym jest nieistniej─ůcy ju┼╝ pomnik kompozytora oraz inicjatorzy jego budowy (w tym m├│j dziadek), jak r├│wnie┼╝ wykonawca monumentu – rze┼║biarz Wojciech Durek.

ISSN: 0557-2177
wydawca: ToMiTo / UMK
ilo┼Ť─ç stron: 424
rok wydania: 2018
typ ok┼éadki: mi─Ökka z obwolut─ů
wymiary: 20,5x14,5 [cm]

Brak komentarzy:

Prze┼Ťlij komentarz